![Potrebne mjere](https://www.info-ks.net/slike/portal/2024/Jul/vjetroelektarne.jpg)
Prema izvještaju Global Energy Monitor-a, zemlje Zapadnog Balkana imaju dovoljno potencijalnih solarnih i vetroenergetskih projekata da generišu četiri puta više električne energije nego gasne elektrane, što bi donelo milijarde eura ušteda i izbeglo značajne emisije ugljen-dioksida.
Podaci iz Global Wind i Solar Power Trackers pokazuju da Albanija, Kosovo, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija zajedno imaju ukupno 23 GW potencijalnih solarnih i vetroenergetskih kapaciteta, što je 70% više nego prošle godine i uporedivo sa kapacitetom u Njemačkoj.
Dok Srbija trenutno ima najveći udio u operativnim (444 megavata, ili 29%) i potencijalnim (10,9 GW, ili 47%) kapacitetima solarnih i vjetroelektrana u regionu, kako se navodi, postoji rizik da zaostane jer su Albanija, Kosovo, Bosna i Hercegovina i Sjeverna Makedonija u proteklih nekoliko godina brže povećavale svoje kapacitete.
Trenutni operativni kapacitet solarnih i vetroelektrana u regionu čini samo 7% regionalnog energetskog miksa (1,5 GW). Istovremeno, samo 6% (1,3 GW) potencijalnih kapaciteta je u izgradnji i vrlo vjerovatno će postati operativni.
Da bi se ovaj potencijal ostvario, u izvještaju se navodi da vlade moraju riješiti prepreke vezane za planiranje i izdavanje dozvola, te razviti podržavajući pravni okvir i komplementarnu infrastrukturu za izgradnju čiste i fleksibilne mreže. Zoniranje za obnovljive izvore energije treba obaviti uz stroge ekološke mjere, kako bi se smanjili kompromisi sa prirodom i biodiverzitetom. Lokalna zajednica takođe treba da bude aktivno uključena i da ima koristi od projekata.
- Zapadni Balkan je u jedinstvenoj poziciji jer region nije već vezan za gasnu infrastrukturu. Vjetar i solarna energija su lako dostupni, a odabir obnovljivih izvora je ekološki bolji potez koji ima ekonomski smisao. Potrebno je više političke volje na domaćem nivou, a EU i SAD treba da podrže potencijal regiona za čistu energiju umjesto da podržavaju skupe, zagađujuće gasne projekte - izjavila je Zhanaiym Kozybay, koautorka izvještaja i istraživač za Global Energy Monitor.
- Ovaj ubrzani prelazak na obnovljive izvore energije je veoma dobrodošao korak, ali moramo osigurati da se to radi demokratski. Vlade bi trebalo da stvore okvire koji omogućavaju rast energetskih zajednica. Projektni developeri bi takođe trebali otvoriti dio svojih projekata za učešće lokalnih građana i zajednica. Ovo bi ponudilo novi izvor prihoda mnogim domaćinstvima, pružajući preko potrebne ekonomske perspektive, posebno zajednicama u područjima bivših rudnika uglja - rekao je Chris Vrettos, menadžer projekta u Evropskoj federaciji energetskih zajednica, REScoop.eu.
- Nakon godina prekomerne oslanjanosti na hidroenergiju koja je podložna klimatskim promjenama, zadovoljstvo je vidjeti da solarna i vjetroenergija konačno dobijaju zamah na Zapadnom Balkanu. Sada je izazov ubrzati poboljšanja u prostornom planiranju, ekološkim procenama i javnom učešću, kako bi se sprečila šteta po biodiverzitet i izgradila podrška javnosti - kaže Pippa Gallop, službenica za energetsku politiku Jugoistočne Evrope u Bankwatch-u.
Dok Srbija trenutno ima najveći udio u operativnim (444 megavata, ili 29%) i potencijalnim (10,9 GW, ili 47%) kapacitetima solarnih i vjetroelektrana u regionu, kako se navodi, postoji rizik da zaostane jer su Albanija, Kosovo, Bosna i Hercegovina i Sjeverna Makedonija u proteklih nekoliko godina brže povećavale svoje kapacitete.
Trenutni operativni kapacitet solarnih i vetroelektrana u regionu čini samo 7% regionalnog energetskog miksa (1,5 GW). Istovremeno, samo 6% (1,3 GW) potencijalnih kapaciteta je u izgradnji i vrlo vjerovatno će postati operativni.
Da bi se ovaj potencijal ostvario, u izvještaju se navodi da vlade moraju riješiti prepreke vezane za planiranje i izdavanje dozvola, te razviti podržavajući pravni okvir i komplementarnu infrastrukturu za izgradnju čiste i fleksibilne mreže. Zoniranje za obnovljive izvore energije treba obaviti uz stroge ekološke mjere, kako bi se smanjili kompromisi sa prirodom i biodiverzitetom. Lokalna zajednica takođe treba da bude aktivno uključena i da ima koristi od projekata.
- Zapadni Balkan je u jedinstvenoj poziciji jer region nije već vezan za gasnu infrastrukturu. Vjetar i solarna energija su lako dostupni, a odabir obnovljivih izvora je ekološki bolji potez koji ima ekonomski smisao. Potrebno je više političke volje na domaćem nivou, a EU i SAD treba da podrže potencijal regiona za čistu energiju umjesto da podržavaju skupe, zagađujuće gasne projekte - izjavila je Zhanaiym Kozybay, koautorka izvještaja i istraživač za Global Energy Monitor.
- Ovaj ubrzani prelazak na obnovljive izvore energije je veoma dobrodošao korak, ali moramo osigurati da se to radi demokratski. Vlade bi trebalo da stvore okvire koji omogućavaju rast energetskih zajednica. Projektni developeri bi takođe trebali otvoriti dio svojih projekata za učešće lokalnih građana i zajednica. Ovo bi ponudilo novi izvor prihoda mnogim domaćinstvima, pružajući preko potrebne ekonomske perspektive, posebno zajednicama u područjima bivših rudnika uglja - rekao je Chris Vrettos, menadžer projekta u Evropskoj federaciji energetskih zajednica, REScoop.eu.
- Nakon godina prekomerne oslanjanosti na hidroenergiju koja je podložna klimatskim promjenama, zadovoljstvo je vidjeti da solarna i vjetroenergija konačno dobijaju zamah na Zapadnom Balkanu. Sada je izazov ubrzati poboljšanja u prostornom planiranju, ekološkim procenama i javnom učešću, kako bi se sprečila šteta po biodiverzitet i izgradila podrška javnosti - kaže Pippa Gallop, službenica za energetsku politiku Jugoistočne Evrope u Bankwatch-u.